Giải pháp Tối ưu cho Kho mát và Kho đông lạnh

Kệ kho hàng thực phẩm là một hệ thống giá kệ được thiết kế chuyên biệt cho ngành Thực phẩm giúp tăng không gian chứa hàng, tối ưu chi phí và góp phần giúp doanh nghiệp đạt các tiêu chuẩn như HACCP, GMP hoặc ISO 22000

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp thực phẩm đầu tư mạnh vào dây chuyền sản xuất hiện đại, hệ thống kho lạnh và nhà xưởng quy mô lớn. Tuy nhiên, hệ thống Kệ kho hàng thực phẩm – yếu tố quyết định hiệu quả vận hành kho – cũng đã và đang được đầu tư bài bản.

>>> Xem thêm: Danh sách các loại Kệ kho hàng để quý vị tham khảo 

Trên thực tế, chi phí đầu tư hệ thống kệ chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng vốn đầu tư nhà máy. Nhưng nếu lựa chọn sai giải pháp lưu trữ, doanh nghiệp có thể gặp phải nhiều vấn đề như:

• Không tận dụng tối đa diện tích kho
• Khó kiểm soát nguyên tắc FIFO hoặc FEFO
• Tăng chi phí Nhân công vận hành
• Khó đạt tiêu chuẩn HACCP, GMP hoặc ISO 22000
• Giảm hiệu quả toàn bộ hệ thống logistics

Chính vì vậy, việc lựa chọn đúng mẫu kệ kho hàng trong ngành thực phẩm không chỉ giúp tối ưu không gian mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. 

Vai trò của Kệ kho hàng trong ngành thực phẩm

Trong các nhà máy sản xuất thực phẩm hoặc trung tâm phân phối, hệ thống kệ kho không chỉ đơn thuần là thiết bị lưu trữ mà còn là một phần quan trọng của hệ thống quản lý hàng hóa. Một hệ thống Kệ kho hàng thực phẩm được thiết kế đúng sẽ giúp doanh nghiệp:

• Tối ưu diện tích lưu trữ
• Tăng tốc độ xuất nhập hàng
• Giảm chi phí vận hành kho
• Dễ dàng kiểm soát hạn sử dụng sản phẩm
• Hỗ trợ truy xuất nguồn gốc

Ngoài ra, hệ thống kệ còn giúp đảm bảo điều kiện lưu trữ đúng tiêu chuẩn, đặc biệt trong các kho lạnh hoặc kho đông.

Tầm quan trọng của Lưu trữ trong chuỗi cung ứng thực phẩm

Chuỗi cung ứng thực phẩm bao gồm nhiều công đoạn như: Sản xuất, bảo quản, lưu trữ, phân phối mỗi một công đoạn có những tiêu chuẩn yêu cầu khách nhau, Trong đó, khâu lưu trữ đóng vai trò cầu nối giữa sản xuất và phân phối.

Nếu hệ thống kho không được thiết kế hợp lý, hàng hóa có thể:

• Lưu trữ quá lâu dẫn đến giảm chất lượng
• Khó kiểm soát hạn sử dụng
• Tăng chi phí tồn kho
• Có nguy cơ lây nhiễm chéo

Vì vậy, lựa chọn hệ thống kệ phù hợp là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm trong suốt quá trình lưu trữ.

Các tiêu chuẩn cần đáp ứng trong Kho thực phẩm

Kho thực phẩm phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn về vệ sinh và an toàn như HACCP, GMP, GSP, GDP hay ISO 22000. Để đáp ứng các tiêu chuẩn này, hệ thống kệ cần đảm bảo:

• Bề mặt sơn tĩnh điện chống gỉ
• Dễ dàng vệ sinh, không tích tụ bụi bẩn
• Đảm bảo tải trọng, đảm bảo an toàn vận hành kho 
• Thiết kế phù hợp với luồng vận hành hàng hóa
• Tối ưu được không gian lưu trữ cũng như tiết kiệm chi phí vận hành

Đặc điểm kho thực phẩm so với Kho công nghiệp thông thường

So với các kho công nghiệp như kho thép hoặc kho linh kiện, kho thực phẩm có nhiều yêu cầu khắt khe hơn, cụ thể là

Yêu cầu về hạn sử dụng sản phẩm

Thực phẩm là loại hàng hóa có vòng đời ngắn. Việc lưu trữ không đúng cách có thể khiến sản phẩm hết hạn trước khi đến tay người tiêu dùng. Do đó, hệ thống kho cần hỗ trợ các nguyên tắc quản lý như:

• FIFO (First In – First Out) hay LIFO (Last in - First Out)
• FEFO (First Expired – First Out)

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn loại kệ kho hàng thực phẩm phù hợp.

Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm

Kho thực phẩm thường được chia thành ba loại chính là Kho khô, Kho mát và Kho đông lạnh. Mỗi loại kho có điều kiện nhiệt độ và độ ẩm khác nhau, đòi hỏi hệ thống kệ phải phù hợp với môi trường vận hành.

Tiêu chuẩn vệ sinh và an toàn thực phẩm

Trong môi trường kho thực phẩm, vệ sinh là yếu tố đặc biệt quan trọng. Hệ thống kệ cần được thiết kế để Dễ vệ sinh, Không đọng nước, Không gỉ sét, Không tích tụ bụi bẩn

Khả năng truy xuất nguồn gốc

Trong ngành thực phẩm, truy xuất nguồn gốc là yêu cầu bắt buộc. Một hệ thống kho tốt phải cho phép xác định vị trí pallet nhanh chóng, theo dõi lô hàng, kiểm soát hạn sử dụng

Phân loại kho Thực phẩm phổ biến tại Việt Nam

Để lựa chọn hệ thống kệ phù hợp, trước tiên cần hiểu rõ các loại kho thực phẩm phổ biến.

Kho thực phẩm khô

Kho thực phẩm khô là loại kho phổ biến nhất trong ngành thực phẩm. Các sản phẩm thường được lưu trữ như Bánh kẹo, đồ uống, gia vị, thực phẩm đóng gói.. với đặc điểm là 

• Số lượng SKU lớn
• Tần suất xuất nhập cao
• Yêu cầu truy xuất linh hoạt

Trong loại kho này, Kệ Selective, Kệ trung tải thường là lựa chọn phù hợp nhất.

Kho mát (0–10°C)

Kho mát được sử dụng để bảo quản các sản phẩm như Sữa, trái cây, rau củ, kem và các thực phẩm chế biến khác... Kho mát yêu cầu kiểm soát nhiệt độ ổn định và giảm thời gian mở cửa kho. Do đó, hệ thống kệ cần giúp tăng mật độ lưu trữ nhưng vẫn đảm bảo khả năng truy xuất linh hoạt.

Kho đông lạnh (-18°C đến -25°C)

Kho đông lạnh là môi trường khắc nghiệt nhất đối với hệ thống kệ. Các đặc điểm chính gồm: Nhiệt độ rất thấp, độ ẩm cao và tải trọng Pallet hàng thường lớn. Chi phí xây dựng kho đông lạnh rất cao, vì vậy mục tiêu quan trọng nhất là tối ưu mật độ lưu trữ và giảm chi phí vận hành kho lạnh

Các mẫu Kệ kho hàng phổ biến trong ngành thực phẩm

Hiện nay, các doanh nghiệp thực phẩm tại Việt Nam thường sử dụng nhiều loại kệ khác nhau tùy theo đặc điểm kho.

Kệ Selective (Selective Racking)

Kệ Selective là hệ thống kệ pallet phổ biến nhất trong kho hàng. Thiết kế của hệ thống này cho phép xe nâng tiếp cận trực tiếp từng pallet, với những ưu điểm như

• Cho phép truy xuất 100% pallet, dễ dàng kiểm soát FIFO và FEFO
• Phù hợp với nhiều loại xe nâng, chi phí đầu tư hợp lý
• Chịu được tải trọng cao (lên đến 5000 kg/tầng)
• Sử dụng với hầu hết các loại xe nâng

Chính vì những ưu điểm trên, Kệ Selective thường được sử dụng phổ biến trong Kho thực phẩm khô, trung tâm phân phối, kho hàng có nhiều SKU

>>> Xem thêm: Bảng giá tham khảo Kệ Selective để quý vị tham khảo 

Kệ Drive-in (Drive-in Racking)

Kệ Drive-in được thiết kế để xe nâng có thể đi sâu vào trong hệ thống kệ. Các pallet được lưu trữ theo dạng block sâu, giúp tăng mật độ lưu trữ. Ưu điểm

• Tăng mật độ lưu trữ lên đến 60–70% so với Kệ Selective
• Giảm diện tích lối đi, Tối ưu chi phí kho lạnh
• Sử dụng với nhiều loại xe nâng

Ứng dụng phổ biến trong Kho thực phẩm đông lạnh với hàng đồng nhất, số lượng lớn và yêu cầu mật độ lưu trữ cao.

>>> Xem thêm: Danh sách Kệ Drive-in để quý vị tham khảo 

Kệ Double Deep (Double Deep Racking)

Kệ Double Deep là biến thể của kệ Selective. Các pallet được lưu trữ thành hai hàng sâu giúp giảm số lượng lối đi. Ưu điểm

• Tăng mật độ lưu trữ khoảng 20–25% so với Kệ Selective
• Chi phí đầu tư hợp lý,  phù hợp kho mát và đông lạnh đồng nhất cần tối ưu không gian lưu trữ
• Cần xe nâng chuyên dụng Reach Truck để vận hành 

Kệ trung tải (Medium Duty Racking)

Kệ trung tải thường được sử dụng để lưu trữ hàng hóa hóa rời, không dùng pallet như Bao bì, Thùng carton, Gia vị, Nguyên liệu phụ trợ, thường dùng trong kho hàng khô, kho mát hoặc kho đông lạnh vừa và nhỏ với chiều cao hạn chế và không cần tải trọng cao

Kệ VNA (Very Narrow Ailse)

Kệ VNA (Very Narrow Aisle) được thiết kế với lối đi rất hẹp nhằm tăng số lượng vị trí pallet. Ưu điểm là 

• Tận dụng chiều cao kho, tăng mật độ lưu trữ khoảng 40% so với Kệ Selectiev 
• Phù hợp kho logistics số lượng lớn và cần tăng mật độ lưu trữ
• Đặc điểm là cần xe nâng chuyên dụng VNA để vận hành 

Kệ Robot Shuttle (Shuttle Racking)

Kệ Shuttle là hệ thống kệ bán tự động sử dụng robot để di chuyển pallet. Ưu điểm

• Tăng mật độ lưu trữ lên đến 75% so với Kệ Selective 
• Giảm nhân công vận hành, tăng tốc độ xuất nhập hàng

So sánh mật độ Lưu trữ các loại kệ

Xu hướng thiết kế Kho thực phẩm tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp thực phẩm tại Việt Nam đã chuyển sang mô hình kho hiện đại hơn.

• Tăng chiều cao kho: Các nhà máy mới thường thiết kế kho cao từ 10 đến 12m để tăng số tầng kệ.
• Tối ưu mật độ lưu trữ: Nhiều doanh nghiệp sử dụng các hệ thống kệ mật độ cao như Drive-in, Shuttle, VNA
• Ứng dụng tự động hóa: Một số trung tâm phân phối lớn đang áp dụng Robot shuttle, Kệ truy xuất tự động ASRS 

Kinh nghiệm lựa chọn Kệ kho thực phẩm phù hợp

Để lựa chọn đúng hệ thống kệ kho hàng thực phẩm, doanh nghiệp cần phân tích nhiều yếu tố.

• Số lượng SKU: Kho có nhiều SKU nên sử dụng kệ Selective.
• Tải trọng pallet: Tải trọng pallet ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế kết cấu kệ.
• Chiều cao nhà xưởng: Kho cao trên 8m có thể sử dụng kệ VNA hoặc kệ Shuttle.
• Tần suất xuất nhập: Kho có tần suất xuất nhập cao cần hệ thống kệ hỗ trợ truy xuất nhanh.
• Hường mở rộng cho 3-5 năm tới: Điều này giúp Doanh nghiệp định hướng cho kho hàng có tính mở rộng về sau 

Trong ngành thực phẩm, hệ thống lưu trữ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm và tối ưu chi phí vận hành kho. Việc lựa chọn đúng kệ kho hàng thực phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp:

• Tăng mật độ lưu trữ
• Giảm chi phí kho lạnh
• Đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm
• Nâng cao hiệu quả vận hành

Một hệ thống kệ được thiết kế đúng có thể sử dụng ổn định từ 10 đến 15 năm, trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp.Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp thiết kế và lắp đặt Kệ kho hàng thực phẩm, có thể tham khảo thêm tại: www.asado.vn

Giải đáp câu hỏi (FAQ) ?

1. Kho thực phẩm nên sử dụng loại kệ kho hàng nào?

Không có một loại kệ kho hàng nào phù hợp cho tất cả mô hình kho thực phẩm. Việc lựa chọn phụ thuộc vào số lượng SKU, mật độ lưu trữ mong muốn và tần suất xuất nhập hàng. Nếu kho có nhiều chủng loại hàng hóa và cần truy xuất linh hoạt, kệ Selective thường là lựa chọn phù hợp. Trong khi đó, các kho đông lạnh hoặc kho lưu trữ hàng hóa theo lô lớn có thể sử dụng kệ Drive-in hoặc kệ Shuttle để tăng mật độ lưu trữ.

2. Kệ kho hàng thực phẩm có cần đáp ứng tiêu chuẩn HACCP không?

Hệ thống kệ kho hàng không phải là đối tượng được chứng nhận HACCP riêng biệt. Tuy nhiên, kệ phải đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh và an toàn để phù hợp với hệ thống quản lý HACCP của doanh nghiệp.

Ví dụ như:

• Bề mặt sơn tĩnh điện chống gỉ
• Không tích tụ bụi bẩn
• Dễ vệ sinh
• Thiết kế đảm bảo luồng lưu thông hàng hóa

3. Kho đông lạnh nên sử dụng loại kệ nào?

Trong kho đông lạnh, mục tiêu quan trọng nhất là tối ưu mật độ lưu trữ để giảm chi phí xây dựng kho lạnh.

Hai loại kệ thường được sử dụng là:

• Kệ Drive-in
• Kệ Shuttle

Những hệ thống này giúp tăng mật độ lưu trữ từ 60% đến 75% so với kệ Selective thông thường.

4. Kệ Drive-in có phù hợp với kho thực phẩm nhiều SKU không?

Kệ Drive-in không phải là lựa chọn tối ưu cho kho có nhiều SKU. Do hệ thống này lưu trữ pallet theo dạng block sâu và hoạt động theo nguyên tắc LIFO (Last In – First Out), nên phù hợp hơn với các kho có ít chủng loại hàng nhưng số lượng lớn.

5. Làm thế nào để tối ưu mật độ lưu trữ trong kho thực phẩm?

Để tối ưu mật độ lưu trữ, doanh nghiệp cần phân tích các yếu tố như: Chiều cao kho, tải trọng pallet, số lượng SKU, tần suất xuất nhập hàng.. Tùy theo điều kiện cụ thể, có thể lựa chọn các hệ thống kệ như Double Deep, VNA, Drive-in hoặc Shuttle để tăng mật độ lưu trữ.

6. Kệ kho thực phẩm có tuổi thọ bao lâu?

Nếu được thiết kế và lắp đặt đúng kỹ thuật, hệ thống kệ kho hàng có thể sử dụng ổn định từ 10 đến 15 năm. Tuổi thọ của kệ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Chất lượng thép
• Công nghệ sơn tĩnh điện
• Điều kiện môi trường kho
• Tần suất vận hành

7. Kho thực phẩm có thể kết hợp nhiều loại kệ trong cùng một kho không?

Hoàn toàn có thể. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp thường kết hợp nhiều loại kệ để tối ưu từng khu vực lưu trữ.

Ví dụ:

• Kệ Selective cho khu nhiều SKU
• Kệ Drive-in cho hàng đồng nhất
• Kệ trung tải cho bao bì và phụ liệu
• Kệ Shuttle cho kho đông lạnh

8. Kho mát nên sử dụng loại kệ nào?

Kho mát thường phù hợp với các hệ thống kệ có mật độ lưu trữ trung bình đến cao như:

• Kệ Selective
• Kệ Double Deep

Những hệ thống này vừa giúp tăng mật độ lưu trữ vừa đảm bảo khả năng truy xuất pallet tương đối linh hoạt.

9. Khi nào doanh nghiệp nên đầu tư kệ Shuttle?

Kệ Shuttle phù hợp với các kho có:

• Số lượng pallet lớn
• Tần suất xuất nhập cao
• Nhu cầu giảm nhân công vận hành

Hệ thống này đặc biệt hiệu quả trong kho đông lạnh hoặc trung tâm phân phối quy mô lớn.

10. Khi thiết kế kệ kho thực phẩm cần chú ý những yếu tố nào?

Khi thiết kế hệ thống kệ kho thực phẩm, doanh nghiệp cần phân tích các yếu tố sau:

• Tải trọng pallet
• Chiều cao nhà xưởng
• Loại xe nâng sử dụng
• Mô hình vận hành kho
• Kế hoạch mở rộng trong tương lai

Một hệ thống kệ được tính toán đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành trong nhiều năm.